• Starting January 2015, only logged in users will have access to read articles published in our website. We encourage you to register to our website. The easy way to do so is to use your facebook account to link to our website. To do so, you can use the login box on the right side of this page and use the button "Login with facebook". Your passwords are stored on Facebook. We only get authentication token from facebook saying that you have a valid login into facebook.

Nripendra Purush – Ma Doctor Bhaina

नृपेन्द्र पुरुष ‘यादि’ – म डाक्टर भइनँ
(मधुपर्क २०६७ असोज)

मान्छेको जस्तै संसारको पनि भाग्य हुन्छ भन्ने कुरा अब प्रस्ट भइसकेको छ । संसारलाई न त विश्वयुद्धले बदल्न सक्यो नत विश्व क्रान्तिले ।

मान्छे के ले सञ्चालित छ त, संसारजस्तै, सृष्टि के हो, प्रलय ?

छन् त अरू पशुहरू ! कि त भन्नु पर्‍यो पशुहरू अर्को जुनीमा के हुने ? मान्छेले त आफूलाई सुधार्‍यो भने राम्रो होला ! अवश्य कर्मफल र उसको अबको कर्मफल ।

म काठमाडौँको पुतली सडकको पद्मोदय हाइस्कुलमा पढ्न भर्ना भएपछि यसैतिर लागे- डाक्टरी शास्त्रले तान्न थाल्यो ।

अब मलाई मनपर्ने विषय नै शास्त्र डाक्टरी भएको छ, यसपछि मात्र दर्शन शास्त्र, इतिहास, मनोविज्ञान । म फुर्सदमा दर्शन शास्त्र खुब पढ्छु-उपनिषद्, योग वाशिष्ट मलाई अति मन पर्छ । दर्शन शास्त्र अँध्यारोको उज्यालो हो । दर्शन शास्त्रले पनि मलाई म को हुँ, भन्न सकिनँ । डाक्टरले पनि दर्शन शास्त्र पढे, सृष्टि र प्रलय बुझेर परोपकारी नै हुन्थ्यो धर्मबोध हुन्थ्यो ।

डाक्टरको धर्म नै जीवन दान गर्नु -मान्छेलाई बचाउनु, प्राणीलाई बचाउनु । मैले स्कुलमा डाक्टरीलाई चाहिने विषय नै लिए ।

विज्ञान, गणित, शरीर शास्त्र मेरो अर्को रुचिको शास्त्र संस्कृत पनि हो । ममा धुन चल्न थाल्यो-डाक्टर भएको दिन कस्तो होला ! प्राणीलाई मर्न नदिने -प्राणीलाई रोग लाग्नै नदिने – म के हुँला ! के मलाई मेरो जन्मले सुन्ला ?

मेरो सरलपन र आजसम्मको मस्तिष्कको बोधोपन-कहीँ काम नलाग्ने, मैले धुमधाम नाम चलेको स्कुल र अति उच्चतहका मास्टरहरूको पढाइले पनि मद्दत पाइनँ ।

डाक्टरीका लागि त अत्यन्त अब्बल दर्जाको मान्छेको स्वभाव र मस्तिष्क हुनै पर्छ ।

अति तेजस्वी डाक्टर, बैद्यले अरूजस्तो भएर हुँदैन ।

म्ष्कतगचदभम, लगचखष्यगक, भ्हअष्ष्मि, अबचभभिल आदिआदि हुनु हुँदैन । क्भचखष्अभ स्वभावको हुनै पर्छ त्भलमगधबथ । क्रियाशील आदि आदि …..।

केही गरुँ भन्ने खालको, सेवा गर्ने, धर्मात्मा-ईश्वरमा विश्वास राख्ने समय थियो- डाक्टर, बैद्य, झारफुकेलाई प्राणीको आयु थप्ने, निरोगी बनाउने भनेर मानिन्थ्यो ।

एक त, त्यो समय मान्छेलाई रोग नै लाग्दैनथ्यो । उन्नति गर्न-उनितिशील मस्तिष्क यस्तो स्वभाव नै चाहिन्छ शरीर नै परिश्रमी, त्यस्तै परिस्थितिको, अनि भाग्य, दर्शन शास्त्रका लागि दार्शनिक मान्छे पर्‍यो भने उसले केही गर्ला ?

पढाइ भन्नु नै अनुसन्धान पनि हो -अँध्यारो हटाउनु, अरू के के ……. SLC मा मेरो ज्यादै तल्लो स्तरको नतिजाबाट, म सावित भएँ, म डाक्टरी पढ्न सक्दिन । हरेक विषयमा माथिल्लो नम्बर चाहिन्छ र त्यहीँ विषयमा एकोहोरो नै ।

म कम्पार्टमेन्टलमा उत्तीर्ण भएँ, एक विषयमा, अरू विषयमा पनि मेरो पास मात्रको नम्बर रहृयो । कलेज पढ्ने बाटो चाहिँ पाएँ ।

मेरो जीवनले ठूलो धक्का दियो । त्यत्रो मिहिनेत र इच्छा त्यसै गयो । न हाँस्न सकें, न त रुन …….।

समाजले मान्छेलाई उन्नतिको स्थान दिने उसको काम र विचार हेरिदिने हो । तल्लो मान्छेलाई तल्लो स्थान र माथिल्लोलाई माथिल्लो स्थान, यही नै राम्रो प्रणाली हो नै ।

कैय्यन डाक्टर यस्ता छन् जो डाक्टरी पास गरेर डाक्टर पनि हुन नसकेर थन्किएका छन् । अवश्य नै मान्छे भाग्यको शिकार हो -ऊ केही गर्न सक्दैन । उसलाई उसको जन्मले जे गर्न पठाएको छ त्यहीँ गर्ने हो, विचरो मान्छे दुई दिनको जन्म हो । मान्छे केही दिनको खेल हो ।

न पाउनु छ भने ऊ केही पनि पाउँदैन, पाउनु छ त उसले केही पनि गर्नै पर्दैन, त्यसै पाउँछ ।

यो सृष्टिको विशेषता र पूर्णत मान्छेको कर्मफल अनि सृष्टि विधि । मेरो विश्वासमा मान्छे, मान्छे नै होइन, दुई दिनको रामछायाँ, एउटा सपना-एउटा भोग उसलाई आउनै पर्छ र जानै पर्छ अरू के के । विचरो म अर्कैतिर गएँ, वाणिज्य शास्त्र पढ्न थालेँ । हाम्रो देशमा वाणिज्य शास्त्र भरखरै खुलेको थियो- यस समयका युवकको सक्रियतामा ।

आखिर मलाई केले छोएको छ । त्यसले नराम्रोसँग उठ् बस् गर्न दिएको छैन र वातावरण नै मिल्दैन कसलाई दोष दिनु ?

मेरो बोधोपनले म बल्लबल्ल आई.कम. भएँ र बी.कम. पढ्न थाले । यसपछि फेरि चाटर्ड एकाउन्टेन्ट पढ्ने धुन रहृयो । यसै समय मलाई राजनीति र साहित्यले अलमल्याउन थाल्यो । लेख्न त म सानैदेखि लेख्थेँ भने राजनीति पनि ।

अहिले नै मेरो आत्महत्या गरे बराबर छ ।

वाणिज्य शास्त्रलाई अहिलेको तस्करी शास्त्रले राज्य गरेको छ, अराजक मात्र होइन पापी राजनीति छ, पापले विश्व, देशको शासनमा पापी । म डाक्टर भएको भए ?

लोक प्रसिद्ध हुन्थेँ नै, किनकि मेरो हृदयकै यो मेरो काम पर्‍यो, विश्व प्रसिद्ध पनि यसै कारण मलाई देशबाट बोलावट आउँथ्यो ।

संसारमा सबै कुरा एउटा दुइटाले मात्र जान्दैन, सबै जना एक ठाउँमा भएपछि, कुरो अर्कै हुन्छ । डाक्टरी शास्त्रमा अनुसन्धात्मक भए ज्यादै राम्रो अवश्य हुन्छ र ब्मखबलअभ त्भअजलयष्निथ को सफल प्रयोग पनि हुन्छ ।

अबको मान्छेले विज्ञानको उपयोग पाउनै पर्छ । नयाँ कुरा पत्ता लगाउनुपर्छ, नयाँ तरिका पत्ता लगाउनुपर्छ ।

त्भकत त्गदभ द्यबदथ को ल्भनबतष्खभ पक्ष मात्र जरुरी छैन तर असारमा पानी पर्न छाडेको १५ वर्ष भयो भने पुस-माघमा पहिलेको जाडो अहिले छैन-चिसो पनि छैन-कुहिरो लाग्दैन । यो वातावरणीय परिवर्तन मान्छेका लागि खतरनाक भइसकेको छ । मेरो अन्दाजमा अब १० वर्षमा हाम्रो देशमा अनिकाल निश्चित छ ।

मेरो ध्यान अवश्य नै आफ्नो देशमा प्राणीलाई निरोगी बनाउनु नै हुने थियो । यसका लागि योगको उपयोग गरेर होस्, बैद्यको औषधि -आयुर्वेदलाई अघि बढाएर देशमा सबै डाक्टर, बैद्य बेरोजगार भए पनि, निरोगीको वातावरण अवश्य नै हुनुपर्ने वातावरण हो तर निरोगी मान्छेले गरेर हुँदैन, हुँदै हुँदैन दैव इच्छा हो । मान्छे पतनमा गइसकेको छ । संसार अशुद्ध भएर पनि विषादी भइसकेको छ ।

हावापानी, विषादी भएर माटोले उत्पादन दिन छोडेको छ-मान्छेलाई र प्राणीलाई सङ्कट पारेको छ ।

अब चाँडै मान्छे बाँच्न कठिन हुने अवस्था छ, पुराणले भनेजस्तै सोचाइ तलतल हुँदै पतनबाट विनासतिर गइसकेको छ, समाज, दरिद्र विचारमा छ-सबै निच भइसकेका छन्, पापी पुराणले भनेको छ-अब संसारमा अनिष्ट मात्र हुन्छ । संसारलाई सुख हुँदैन तर मेरो बोधो दिमागले डाक्टरी गरेपछि झन् के होला फेरि ?

अहिले डाक्टर, बैद्य, झारफुकेको लडाइँ माथिल्लो अवस्थामा छ, यसबाट देशले दुःख पाइरहेछ, कमसेकम यो लडाइँ म हुन दिने थिइनँ । बरु आयुर्वेदकै बढ्ता प्रयोग गराएर, मान्छेलाई मृत्युञ्जयी गराउन यत्न गर्नु पर्छ कि ? अबको अवस्था भनेको मान्छेको प्रकृतिमाथि विजय हो ।

जे होस्, डाक्टर र बैद्यको लडाइँ हटाएर मिलेर काम गर्न नेतृत्व लिनेछु-बैद्य ठीक छ, बैद्यको औषधि डाक्टरीभन्दा उच्च कोटिको चाहिँ छ नै-हिमालयको जडीबुटीबाट निर्मित औषधि । डाक्टर बैद्यको लडाइँ व्यापारिक र कमिसनको लडाइँ हो, यो हानिकारक छ नै । यी दुईको अस्तित्वको पनि हो ।

अहिले पनि झारफुकेहरू प्रशस्त कमाउँछन् -उनीहरूको औषधि लाग्छ अनि कमाउँछन् । स्वास्थ्य क्षेत्रका अस्पतालमा अहिलेसम्म व्यापार, तस्करी र अस्वच्छ, अशुद्ध काम निर्मूल गरेर अस्पताललाई आराम गर्ने ठाउँ र आरोग्यभवन बनाउने थिएँ । यसमा देशको तमाम नर्सिङ होम, क्लिनिक छन् । सबै कमाउन मात्र लागेका छन् । यस कारण सक्नेले मात्र यसबाट फाइदा उठाउने, नसक्नेले आफ्नो पीडा सहेर बस्ने र मर्ने यो आजसम्मको कुनै पनि शासन व्यवस्थामा छ, जुन राम्रो हुँदैन । देशको यो स्थिति आजसम्मको कुनै पनि आन्दोलनले हटाउन सकेन, बरू यो ओरालो लागिसकेको छ ।

अस्पतालमा डाक्टर, सिस्टर र अरू कर्मचारी छिर्दा, अस्पतालमा राम्रो वातावरण होस् र रमाइलो होस्, बिरामी राम्रो होउन् । बिरामीको आधा रोग निर्मूल होस् । अस्पताल अस्पतालजस्ता छैनन्-बिरामी बस्न सक्दैनन् ।

अर्को कुरा स्वास्थ्य क्षेत्र निःशुल्क हुनुपर्छ, औषधि उपचार निःशुल्क हुनैपर्छ । सबैस्वास्थ्य कर्मीहरूको आपराधिक प्रतिस्पर्धा हटाएर सबैलाई ठीक ठाउँमा ल्याउने थिएँ । यिनको नियुक्ति, तलव, भत्ता, सुविधा, पेन्सन, फि राम्रो बनाइ दिएर अपराध हुन दिँदैन थिएँ । यिनलाई चाँडो रिटायर्डमेन्ट दिँदैन थिएँ- र यिनलाई समाजमा सम्मानित बनाउने थिएँ । अहिले डाक्टर अपहरणमा किन पर्छन् ? दूषित राजनीतिक र सामाजिक कारणले त हो नि डाक्टर बैद्यको व्यापारिक कारणले नै हो । डाक्टर, बैद्य, झारफुके कोही पनि ठीक ठाउँमा छैनन् । डाक्टर नै देशको सच्चा सेवक किन नबन्ने ? देशमा पानी सर्वसुलभ गराउन र स्वच्छ पानी, आयुर्वेदिक पानी उपलब्ध गराउन सरकारसँग सङ्घर्ष गर्न नेतृत्व लिने थिएँ । अहिलेको बागमतीको यो दुर्दशा देखेर म हैरान छु । पुराणले भनेको छ कलिमा नदीहरू स्वर्ग जान्छन् । अहिले देश दूषित भएकोले समाज-समाजको मान्छे, समाजको राजनीति र अरूलगायत धर्म पनि दूषित भएर, धर्मको क्षय भएको छ । देशमा पाप बढ्दै गएको छ ।

पुराणले भनेको कुरा प्रत्यक्ष स्थापित हुँदै गएको छ ।

नेपाल हाम्रो देशमा मान्छे निरोगी हुनुपर्ने । अब त गाउँका मान्छे पनि बिरामी भएका छन् । शिक्षा क्षेत्रजस्तै स्वास्थ्य क्षेत्र पनि दूषित भइसकेको छ । हिमालयको काखमा रहेको मेरो देश कसरी रोगी भयो ?

अवश्य पनि अहिलेका मान्छेको पापले, अब झन् के होला !

म मेरो देशको असल डाक्टर भएर संसारलाई देखाउने थिएँ-नेपालको औषधि र उपचारी । मेरो ध्यान असङ्ख्य गरिवप्रति हुने थियो, जो बाँच्न नसकेका-मर्न नसकेकाहरू-देशको भाग्यको विरोधमा उभिएर, भाग्यमानी नेता, कवि, कलाकारको विरोधमा उभिएर असङ्ख्य विरामीलाई निरोगी बनाउने थिएँ ।

प्रत्येक देशवासीको आशा केन्द्र बन्ने थिएँ ।

डाक्टरी शास्त्र, दर्शन शास्त्र र मनोविज्ञानको सच्चा प्रयोग गरेर संसारलाई देखाउने थिएँ । अब पनि आदर्शको युग हो भन्ने सावित गर्ने थिएँ । दुष्ट र पापीलाई शासनमा जान दिने थिइनँ, अहिले जस्तो ।

डाक्टर भनेका यमराज होइन, धर्मका अवतार हुन्, साँच्चिकै ईश्वर हुन भन्ने देखाइदिने थिएँ ।

हेरुँ मेरो कर्मफलले मलाई कहाँ पुर्‍याउने हो ?